FADIN SHAHADA HUDU CIKIN KIRAN SALLAH DA IKAMA

 

Ina ni ina kalubalanta da raunanawa ta wasu ba'arin ma'abota biyewa son rai da wasu kungiyoyi (Allah ya shiryar dasu) cikin abin da na rubuta shi na kuma gabatar da shi cikin wasu `yan muhadarorin muslunci cikin bukukuwa da tarurrukan gama gari gameda Kalmar shahada ta hudu, da rinjiyarta cikin kiran sallah da ikama a hankalace ba da niyyar kasantuwarta juzu'in kira sallah da ikama, sai suka ce: lallai wia ita sabuwar bidi'a ce shahada ta uku wacce fiye shekaru dubu ya gudana kanta, wacce sautin yana dagawa cikin duniya tare da turbudewar hancin abokan gaba da makiya da munkarai.

Na'am, abin da nake nufi daga wannan makala takaitacciya da Kalmar gaggawa, kadai dais hi karin bayani ne ga al'amarin yan'uwana muminai-(Allah ya daukakasu duniya da lahira) daga mabiya Ahlil-baiti (as) da farko, sannan kuma nusantarwa ne ga wanda ya nufi sanin hakika don kada karya ta cudanya gare shi da gaskiya, daga jita jitan kungiyanci ko kuma jahilcin `yan son tada fitina da husumar masu tsaurin kai, ko kuma inkarin shaidani ko kuma duk wani sababi daban Allah ne mai karewa mai taimakawa.

A farkon shimfida da share fage ina cewa: babban malami muhakkiki shugabanmu Yazdi cikin littafinsa mai kima (yrwatul wuska) ya ambaci cewa: lallai babu ishkali cikin karfafuwar  rinjayar kiran sallah da ikama cikin sallolin farilla guda biyar, cikin halin sauke su ko rama su cikin jam'i ne ko cikin kadaita, a gari ko cikin tafiya, mazaje ko mata, bari dai wasu malamai sun tafi kan wajabcin yinsu… abin da yafi karfafa a fatawa shi ne mustahabbancin kiran sallah mudlakan, ihtiyadi rashin barin yin ikama ga maza cikin koma bayan wuraren da yake faduwa.

Mai littafin madarik ya ce: baki dayan malamai sun yi ijma'i kan shar'antuwar kiran sallah da ikama ga sallolin wajibi guda biyar na yau da gobe, ya zo cikin littafin hada'ik nadara na Allama Yusuf bahrani cewa: lallai babu kokwanto babu ishkali cikin rinjayar kiran sallah da ikama cikin salloli biyar na farilla cikin saukewa da ramuwa ga jumlar masallata mazaje da mata, daidaiku da jam'i.

Ya zo cikin mustanad: (lallai babu kokwanto cikin shar'antuwar kiransa da ikama ga dukkanin farilla biyar daga cikin su har da sallar juma'a, face cikin abin da magana zata zo cikin sa kan maza da mata daidaiku saukewa da ramuwa a gari ko cikin halin tafiya, bari dai shi ijma'i musulmi ne koma ace larura daga larurar Iddini,

Halascinta da shar'antuwar kiran sallah da ikama yaa daga abin da ittifakin ma'abota alkibla ke nunu zuwa gare shi, kamar yadda nassoshi masu tarin yawa ke shiryarwa zuwa gare shi, sannan abind Aka hakaito daga mash'hur bari ma dai mafi shahara shi ne mustahabbancin kiran sallah da ikama mudlakan, sai dai cewa yadda al'amarin yake daga littafin jamal da sharhinsa, da littafin mukni'atu, da nihayatu da almabsud da alwasila da muhazzab da littafin Ahkam nisa'i na mufid: lallaikiran sallah da ikama wajibai ne kan maza cikin sallar jam'i, sannan daga kazi ya danganta wannan ra'ayi ga akasarin malamai, daga littafin gunyatu da kafi fil fikihu da littafin isbahu an game wajabcin kiran sallah da ikama ba tare da kayyada mata ba da kebantar da wajabcin kan maza kawai koma bayan mata, sannan daga ibn Akilu da ibn Junaidu tsofaffin na da can ba wadanda suka zo daga bayansu masu irin sunayensu ba, sun tafi kan wajabcin ikama cikin salloli mudlakan, wasu kuma sun kebantar da wajabcin cikin sallar magariba da asubahi, wasu kuma da sallar jam'i suka sanya su sharadin ingantar sallar, wasu kuma suka sanyayinsu sharadin samun ladan sallar jam'i, abin da yake fatawa wajena shi ne mustahabbancinsu mudlakan, mustahabbanci mai karfi, kamar yadda akwai nassoshi da suke shiryarwa zuwa ga wannan ra'ayi

Sannan kiran sallah kasha biyu ne: kiran sallar sanarwa da na shela cikin farko lokaci, shi kiran salah yana hade da ita ne koda kuwa ya kasance a karshen lokaci, sannan sharadi ne cikin kiran sallah kamar ikama niyyar neman kusanci zuwa ga Allah lallai su din suna daga ala'amuran ibada, sabanin kiran sallar sanarwa, lallai shi cikin sa babu sharadin neman kusanci zuwa ga Allah, don samun cimma hadafi da yinsa mudlakan.

Sannan fasalullukan kiran sallah goma sha takwas ne fadin (Allahu Akbar) sau hudu (ash'hadu an la'ilaha illallah) sau biyu, sai kuma fadin shahada ta biyu (ash'hadu anna Muhammad rasulullah) sau biyu (hayyu alal salat) sau biyu (hayyu alal falah) (hayyu ala kairul amal) sau biyu, (Allahu Akbar) sau biyu, (kad kamat salat) sau biyu, sannan kuma fadin (la'ilaha illallah) sau daya, sannan mustahabbi yin salati ga muhammad da iyalan gidansa, lokacin da aka ambaci sunansa.

Amma shahada ta uku wato (ash'hadu anna Aliyan waliyulllah) ma'ana dai shaidawa da wilaya da shugabancin sarkin muminai Ali (as) ita ba yanki ne na kiran sallah ba

 Malaminmu sayyid Hakim cikin littafinsa Almumtamsak bayan bayanin fasalolin kiran sallaha da ikama sai ya ce: ba tare da sabani ba da ishkali cikin abin da aka hakaito daga manla yahaduruhul fakihu daga riwayar Hazrami da Asadi: wannan shi ne ingantaccen kiran sallah ba ai masa kari ba a kuma tauye shi ba…

Shaik dusi Allah ya yi masa rahama cikin almabsud ya ce: amma fadin:

(أشهد أنّ عليّآ أمير المؤمنين وآل محمّد خير البريّة )

Na shaida lallai Ali sarkin muminai ne iyalan Muhammad mafi alherin mutane.

Bisa abin da ya zo daga shuwazul Akhbar, ba sanannan abu bane cikin kiran sallah amma idan mutum ya aikata bai laifi ba duk da cewa bai daga falalolin kiran sallah haka cikin kamalar fasalansa.

Sannan Sayyid hakimAllah ya yi masa rahama ya ce: zahiri daga littafin mabsud nufar halascinsa a kebance, tama yiwu shi ne manufar waninsa, sai dai cewa wannan gwargwadon bai hana amfani da ka'idar yafiya da kau da kai kan kaddara cikarsa akankin kansa, sannan tsuran shaida kan karyar marawaici bai kore tsammanin gasgatawa abin da ake magana kai, kamar yadda babu laifi da zuwa da ita ma'ana shahada ta uku da nufin mustahabbanci mudlak, bisa abin da ya zo cikin hadisin kafa hujja

 (إذا قال ) أحدكم : لا إله إلّا الله، محمّد رسول الله، فليقل : عليّ أمير المؤمنين ،

Idan dayanku ya ce: babu abin bauata sai Allah Muhammad manzon Allah ne to ya ce: Ali sarkin muminai ne.

Bari dai hakan cikin wadannan zamanunnuka ana kirga shi daga alamomin imani, shiada ta shi'anci, sai ya kasance mai rinjaya ta wannan fuska a shari'ance, zai ma iya zama wajibi, sai dai cewa bada taken kasantuwarsa yanki daga kiran sallah ba, daga wannan ne yake bayyana abin da ya zo cikin biharul-Anwar na cewa bai nisa kasantuwar shaidawa da wilaya na daga yankunan mustahabbi na kira sallah, sakamakon shaidar shaik dusi da Allama da shahid da wasunsu da gangarowar hadisai dangane da ita ya karfafi hakan da hadisin Kasim bn Mu'awiyatu da aka rawaito daga Ihtijaj na dabarasi daga Sadik (as) da abin da ya zo cikin littafin Jawahir daga lallai cewa kamar yadda kake gani bai kasance zahiri ba.

Maganarsa ta kare an dage mukamin.

Domin karawa basira haskeb da ma'arifa zan kawo abin da ya zo cikin littafin (alkadra) wallafar Ayatollah Sayyid Ahmad mustanbid: sannan ni zan hattama wannan babi na takwas da kawo shahadar kiran sallah da ikama tare da abind aya zo cikin hadisin kasim bn Mu'awiya wanda aka raiwato daga littafin Ihtijaj na dabarasi  

عن أبي عبد الله  7: (إذا قال أحدكم لا إله إلّا الله محمّد رسول الله فليقل عليّ أمير المؤمنين وليّ الله)

Daga Abu Abdullah (as): idan dayanku ya ce babu abin bauwata daga gaskiya sai Allah to ya ce Ali sarkin muminai waliyin Allah ne.

Yana mai gafala da kasantuwarta daga yankin kiran sallah a mustahabbance kan abin da aka rawiato daga imam Sadik (as) kdai an gangaro da riwayar sakamakonnkarancin samuwar irinta da kuma daukakar abin da yake kunshe cikin ta da yawan fa'idojinta cikin wannan zamani da muke ciki wannan duka ga wannan ya sanya hankali da lura cikin ta, hatta Allama Nuri ya gafala da kawo wannan riwaya bai nakalto ta ba cikin littafinsa Mustadrak, riwayar an ambaceta cikin sananniyar risala cikin fikihun majalisi an buga cikin shafi na ashirin da tara 29 wanda lafazin riwayar ya zo kamar haka:

ويستحبّ أن يزاد في التشهّد ما نقله أبو بصير عن الصادق  7 وهو: (بسم الله وبالله والحمد لله وخير الأسماء كلّها لله أشهد أن لا إله إلّا الله وحده لا شريک له وأشهد أنّ محمّدآ عبده ورسوله ، أرسله بالحقّ بشيرآ ونذيرآ بين يدي الساعة ، وأشهد أنّ ربّي نعم الربّ وأنّ محمّدآ نعم الرسول ، وأنّ عليّآ نعم الوصيّ ونعم الإمام اللهمّ صلّ على محمّد وآل محمّد وتقبّل شفاعته في اُمّته وارفع درجته ، الحمد لله ربّ العالمين ).

Mustahabbi ne kari cikin kiran sallah da abin da Abu Basir ya nakalto daga Sadik (as) shi ne: ina farawa da sunan Allah da Allah dukkanin godiya ta tabbata ga Allah mafi alhrin sunaye baki dayansu ga Allah suke na shaida babu abin bauta da gaskiya sai Allah shi kadai babu abokin tarayya gare shi na shaida lallai Muhammad bawansa kuma manzonsa ne, ya aiko shi da gaskiya mai bushara da gargadi tsakanin gaban tashin kiyama, na shaida lallai cewa uabangijina madalla da ubangiji na shaida da Muhammad madallah da mmanzo, lallai Ali madalla da wasiyyi madalla da imami, Allah ka yi salati ga Muhammad da iyalan Muhammad kakarbi cetonsa cikin al'ummarsa ka daukaka darajarsa dukkanin godiya ta tabbata ga Allah ubangijin talikai.

 

Hakama hakika ba'arin wasu malamai daga Ahlus-sunna sun tambayi babban malami Allama mirza Abu Hassan muhakkik sha'arani dangane da shahada ta uku cikin kiran sallah sai ya masa musu yana mai cewa: da sunan Allah mai rahama mai jin kai

Hakika ikrari da wilayar sarkin muminai Aliyu bn Abu dalib (as) da shaidawa da ita lallai yanki ne na imani ya kuma halasta cikin kiran sallah babu banbanci wajen musulmi cikin haka tare da sabawar bangarorinsu, sannan dalili kan cewa tana daga yankin imani akwai hadisai masu tarin yawa kan hakan daga cikin hadisin da tirmizi ya rawaito sannan littafinsa yana daga cikin ingantattun litattafai wajen Ahlus-sunna     
عن اُمّ سلمة : كان رسول الله
 9 يقول : «لا يحبّ عليّآ منافق ، ولا يبغضه مؤمن »

An karbo daga Ummus Salama: manzon Allah (s.a.w) ya kasance yana cewa: munafuki baya son Ali, mumini bai yin kiyayya da shi.

bai buya ba cewa hara fi'ilin (kana) a harshen larabci tana shiryarwa zuwa ga cigaba-duk wanda yaki Ali lallai shi ba mumini bane, sannan dukkanin wanda ya so shi mumini ne, wannan ma'anarsa shi ne kasantuwar wilayarsa yankin imani ce, ya kuma kasance mafi soyuwar halittu zuwa ga Allah bayan manzon Allah (s.a.w) bisa dogaro da hadisin dairu (gashashshen tsuntsu) sannane tsakankanin musulmi, amma maganar halascin shahada ta uku cikin kiran sallah to saboda ita Kalmar gaskiya ce magana ce halastacciya a shari'ance, malaman fikihu daga mazhabobi hudu maliki, hanafi, shafi'i, hanbali- sun yi ittifaki kan halascin yin kankanuwar magana a bai zai wofintar da jerantawa tsakankanin yankunan kiran sallah sai dai cewa Ahmad bn hanbal bai halasta magana da maganar da ba halasta ba kamar karya ko yin gulma, Ahmad bn hanbal yana ganin bacin kiran sallah da yin hakan, su kuma sauran malaman fikihun sunna basu ga bacin ba, sannan littafansu suna nan zantukansu sun shahara  kan haka, wannan batu an amabce karara cikin littafin (Alfikhu ala mazahibul araba'a) juz'in farko shafi na 228.

Amma wanda ya bar shi da gangan idan kasance sakamakoninkari da tsaurin kai da kiyayya to lallai shi ya fita daga imani, amma wanda ya barshi da hujja cewa ba yanki ne daga yankunan kiran sallah ba to babu laifi kansa saboda shaidawa da wilaya da niyyar lallai cewa ita tana daga kiran sallah, wannan bayyane yake sannan al'amari ne daga gare su. Kadai dai gullatu da mufauwiza sune suka sanya shahada ta uku matsayin yankin kiran sallah mu muna barranta daga gare su, kadai dai ana yinta cikin garuruwan shi'a don neman albarka da kwadaitarwa kan bayyana soyayyarsu ga Ali (as) tare da saninsu lallai cewa ita bata daga yankin kiran sallah kamar yadda suke salati ga annabi bayan ambaton sunansa cikin kiran sallah da waninsa don misalta umarni da akai kan hakan cikin littafi mai girma, wannan aiki na shi'a bai sabawa fatawar daya daga malaman mazhabobi hudu na sunna….

Samahasu Allama shaik Hassan zade Amuli cikin littafinsa (Fassu hikmatu ismiyyatihi fi kalimatul fadimiyya) bayan tabbatar da ismar Zahara shugabar matan duniya da dalilan hankali da na nakali sai ya tafi kan halascin shahada ta hudu yana mai fadin: idan kasan lallai cewa ragowar annabta da akilar risala ajiyar musdafa matar waliyin Allah Kalmar Allah cikakka Fadima (as) ma'abociyar isma to babu laifi cikin fasalan kiran sallah da ikama ka ambaci shaidawa da ismarta misali kace:

 (أشهد أنّ فاطمة بنت رسول الله عصمة الله الكبرى )

Na shaida Fadima `yar manzon Allah ismar Allah ce mafi girma.

Da dai makamancin haka

 

Bahasin atakaice:

Lallai kiran sallah da ikama cikin shari'ar muslunci yana matsayin tashar radiyo da sautin duniya na shelanta akidu, lallai kiran sallah take ne na musulmi a duniya domin shelanta akidunsa da addininsa da shar'ar da yake kai saukakka, lallai shi bayan takbirat kabbarori yana shaidawa da dayantar Allah

 (أشهد أن لا إله إلّا الله)

Ina shaidawa babu abin bautawa da gaskiya sai Allah.

Domin ya shelanta sautin tauhidi yana mai daga sautinsa, sai sautinsa malakuti ya rangada kara cikin sasanni, lallai cewa shi baya tarayya da Allah matsarkaki cikin ibadarsa, bai kuma kasancewa daga wadanda akai fushi dasu kamar yahudawa da kuma masu Isa dan Allah ne, bai kuma kasance daga masu fadin Kalmar batattu ba daga nasarawa masu cewa Allah uku ne, baya kuma cikin masu batarwa daga majusawa masu bautar wuta da gumaka massu imani a ubangiji biyu ubangijin haske da uabngijin duhu bay a tare wasunsu daga mulhidai masu inkarin samuwar Allah da mushrikai da `yan gurguzu. Sannan ya shaida da manzancin cikamakin annabawa Muhammad (s.a.w) domin ya shelanta cewa lallai shi yana daga musulmai sai dai cewa musulmai sun karkasu bayan annabi zuwa kungiyoyi saba'in da uku, imamiya ta kara shahada ta uku da shaidawa da wilayar sarkin muminai Ali (as) da `ya`yansa ma'asmai A'imma  tsarkaka, domin shelantawa duniya cewa shi yana daga muminai shi mumini ne da zurfafaffan imaninsa da rungumarsa ga wilayar makusantan annabi (s.a.w) tsatson shiriya wadanda suke daidai 

da kur'ani abokan tarayyarsa.

A cikin wannan zamani da muke ciki yana daga bayyanannen al'amari lallai shi'a bisa la'akari da kungiyoyin muslunci bangarori da mazhabobi daga cikin su Zaidiyya, wadanda sukai imani da imamanci Zaidu bn Ali bn Husaini bayan babansa.

Daga cikin su akwai isma'iliyya, wadanda sukai imani da imamancin Isma'il bn imam Sadik (as).

Daga cikin su akwai wakifa.

Daga cikin su akwai gullatu wadanda su sun karkasu zuwa fiye da kungiya dari uku.

Da wasunsu, dukkaninwadannan sun tafi kan halifancin manzon Allah (s.a.w) ba tare da yankewa ba kadai tana tabbatuwa cikin sarkin muminai Ali (as) kamar yadda imamiyya isna ahsariyya sukai imani da haka, ya zama dole ga wanda ya kasance mumini mai imani da su da ya fifita ya banbanta da waninsu daga kungiyoyin shi'a, hakan bai tabbatuwa face da wani take kebantacce da yake shelanta shi cikin kiran sallah cikin dukkanin lokacinta, ba wani abune wannan ba face taken da dan shi'a imamiyya yake fifita da shi wato ikirari da shaida ismar shugabar matan duniya Fadima Zahara (as) saboda lallai su A'imma tsarkaka hujjojin Allah ne kan halittarsa, sannan lallai ita Fadima Zahara ma'asuma hujjar hujjojin Allah ce kamar yadda ya zo cikin hadisin imam Askari (as) ya zama dole mu ambaci Fadima (as) da yawa, musammam ma muna rayuwa cikin kusantar bayyaar imamul hujja (Af) insha Allah, lallai imam mahadi (as) daga iyalan Muhammad (s.a.w) kadai dais hi yana daga `ya`yan Fadima Zahara (as) zamaninmu wannan zamani ne na Zahara (as) misalin shahada ta hudu a wannan laokaci zata zamanto share fagen bayyanar hujja da izinin Allah da daular imam mahadi (as) yana daga komawa hankali mu furta shahada ta hudu cikin kiran sallah da ikama, sai dai cewa da ba da niyyar kasantuwarta yankin kiran sallah ba, bari dai al'amarinta kamar al'amarin shahada ta uku ne sahu da sahu, kamar yadda sarkin muminai Ali (as) ya kasance tsara ga Fadima Zahara (as) lallai su biyu kamar misalin tafin sikeli ma'auni ne, me yafi kyawu daga kiran sallah da wanda cikin sa ake ambaton abokan juna (as) tsara tare da juna, sannan ya halasta a risker da shahada ta hudu da `yaruwarta ta uku, sai cikin biyun da farko ace

            
 (أشهد أنّ عليّآ وأولاده المعصومين حجج الله وأنّ فاطمة الزهراء عصمة الله)

na shaida lallai Ali da `ya`yansa ma'asumai hujjojin Allah ne lallai Fadima Zahara ismar Allah ce.

Da wannan kari ne mai kiran sallah da tada ikama yake tunawa da cewa lallai shahada ta uku kari ce cikin kiran sallah da ikama bau nufar ta da kasantuwa wani yanki da yankunan kiran sallah da ikama a wannan lokaci.

Wannan a ra'ayina yana dacewa da ihtiyadi, sai ka lura.

Daga cikin muminai akwai wanda yake cewa shahada ta hudu barranta ne daga batattu masu batarwa, lallai wasu ba'ari daga suke da takaitawa cikin ma'arifa da sanin ma'asumai: sun yi shakku kan ismar Zahara ma'asuma suna masu da'awar lallai ita mace ce gama gari, sannan kuma skai inkarin zaluncin da akai akanta da abin da ya faru kanta bayan wafatin Musdafa (s.a.w) daga zalunci da danniya.

Duk wanda ya yi imani da halifancin A'imma goma sha biyu da kuma cewa lallai dukkaninsu daga kuraishawa suke kamar yadda annabin muslunci ya nassanta hakan da nasabtawa daga Allah masani ya kuma katange su da isma ta zati kulliya, haka ma mahaifiyarsu matar sarkin muminai Ali (as) Fadima Zahara (as) tabbas Allah ya katangeta da isma zatiya da kulliya sai ta tattara tsakanin isma biyu: ismar annabta da ismar imamanci, ta kasance `yar manzon Allah musdafa (s.a.w) matar wasiyyi murtaza uwar A'imma zababbu, lallai ismarta ita mai tattarowa ce mai shiryarwa kan ikrari da imamancinsu da adadinsu goma sha biyu, da wannan ne taken wilaya yake shiryar damu zuwa ga wilaya mafi girmama, da imama tabbatacciya mafi girma.

Daga karshe hakika ofishin arifi samahatu Ayatollah muhakkik shaik bahjat (d) an nemi fatawa daga gare shi kan halascin fadin shahada ta hudu cikin kiran sallah da ikama, sai ya amsa da rashin dabe tsammani cikin ta, dukkanin godiya ta tabbata ga Allah da farko da karshe.